|
ISTANBUL’LU OLMAK
Bana soruyorlar. Istanbul'lu olmak icin, illaki Istanbulda mi dogmus olmak gerekir? Haasa! Ama bence en azindan cocuklugunuz veya gencliginizin buyuk bir bolumunu Istanbulda gecirmis olmaniz gerekli. Yoksa sen gel kirkindan sonra Istanbul'a yerles ," nerelisin?" deyince de , "Istanbulluyum" de. "Icindenmisin ? "diye sorarlar insana**
Muhakkak , Istanbullu olmak diye bir mecburiyet de yok. Istanbul vatandasi olabilirsiniz, Istanbul sever olabilirsiniz, Istanbul hayrani olabilirsiniz. Ama Istanbullu deyince, ben dunyanin neresinde yasarsa yasasin, bu sehre, bir sevgiliyi sever gibi gonul ve his bagi ile bagli olan kisiye derim. Ondan ayri oldunmu devamli hasretini cekersin. Eski buyuklerden birisine sormuslar:" Ankaranin en cok nesini seversin?" diye. Yanit; "Istanbul'a donusu" olmus.
Lamartine bir Istanbullu degil, ama bir Istanbullu dan da guzel hislerini soyle anlatmis:
"Istanbul'u gorunce , gayri ihtiyari haykirdim ve Napoli korfezi ile onun butun buyulerini ebediyen aklimdan cikardim.Bu latif ve muhtesem butunle herhangi bir seyi mukayese etmeye kalkismak, hakikate karsi bir hakaret olur"
.
Evet, Istanbul iste insani ilk bakista buyuleyen bir sehir. Bana deselerki, sana bir turist verecegiz. Bu turistin Istanbulda bir gunu var.Kendisini gezdir. Nerelere goturursun.?
Diyecekseniz ki; Kapalicarsi, Sultanahmet , Ayasofya, Suleymaniye, Topkapi Sarayi, Dolmabahce v.s. Kesinlikle hayir! Ikinci bir gun verirseniz, sizi buralara goturebilirim. Ama bir gunumuz varsa , Istanbulu encok encok sevdigim uc tepeden gostermek isterim size. Bunlar sirasiyla Perada'ki Galata Kulesi, Eyup sirtlarinda'ki Pierre Loti kahvesi ve Anadolu yakasindaki Buyuk Camlica tepesidir.
Yahya Kemalin bir siirinde "Sana bir tepeden baktim bugun Aziz Istanbul" der. Bu tepelerden Istanbulu temasa etmek ve hissetmek ne guzeldir.Pierre Loti'de icilecek demli bir cay ve yenecek sicak bir simit, Galata Kulesinde oglen vakti yuzlerce minareden gelen ve birbirine karisan bir ezan korosunu dinlemek, Camlica tepesinde gurubu ve ozelikle Altin Hanceri seyretmek ne guzel bir histir. Sizi bu tepeler gotururken muhakak Sehir Hatlari vapurlarini tercih ederdim. Eger vaktimiz uygun olursa bir Bogaz seferi de yapmayida ihmal etmezdik. Emirganda bir cay, Beykozda kizarmis misir, Kanlicada bir kase yogurt, Anadolu kavaginda bir cop midye tava, Rumeli fenerindeki Roke restoranda bir kadeh raki ve tavada kizarmis lufer. Gerisi'de can sagligi.
Gecenlerde , esimle ucakla San Antonio'ya gidiyorduk. Okudugum kitap bitince cikardim kagit kalemi biraz fikir cimnastigi yapayim dedim.Tabii bizim fikir jimnastigimizin Istanbul ile ilgili olmasi sart. Konu; Istanbulun semt isimleri;
Taslara olan tutkudan dogan isimler: Cemberlitas, Kabatas, Dikilitas, Nisantasi, Besiktas, Taskizak, Atlamatasi.
Eskiden Koy olan semtler: Haskoy, Karakoy, Arnavutkoy, Zekeriyakoy, Arnavutkoy,Boyacikoy, Ferikoy, Kadikoy, Yesilkoy, Mecidiyekoy, Ortakoy
Fenele ilgili semt ve fenerler: Feneryolu, Fenerbahce, Fener(Fanari), Rumeli Feneri, Anadolu Feneri, Yesilkoy Feneri (Ayastefanos), Ahirkapi feneri,
Bahce ile ilgili semtler: Dolmabahce, Pasabahce, Fenerbahce, Bahcekapi, Bahcelievler.
Kule ile ilgili semtler ve Kuleler: Sulukule, Yedikule, Kuledibi, Galata Kulesi, Kiz Kulesi, Beyazit Kulesi, Dolmabahce Saat Kulesi, Yildiz Saat Kulesi, Kuleli Askeri Lisesi
Kapilarla ilgili semtler: Topkapi, Ayazkapi, Edirnekapi, Silivrikapi, Ahirkap;
Osmanli Isimleri: Fatih, Beyazit, Eyup Sultan, Kocamustafapasa, Haydarpasa, Kasimpasa, Ayazaga, Beylerbeyi, Sehremini, Osmanbey
Rumca dan gecen semt isimleri: Samatya, Pera, , Calcedon (Kadikoy), Skutari, (Uskudar), Moda, Levent, Tarabya, Balat, Istinye, Galata, Kalamis(Kalemici)
Bu degisik semtlerde yasayan insanlar bir mozagin parcalari gibi ayri ozeliklere ve kokenlere , fakat bir butun olarakda Istanbul Kulturune sahip kisilermis. Zaten Eskiden Istanbula girerken elinizde Murur Tezkeresi olmasi sartmis. Yani Istanbul'a giris izni. Anadoludan gerenler Bostancibasi Koprusunde, Rumelinden gelenlerde Kucuk Cekmece Karakolunda tezkerelerini gosterdikten sonra calismak icin bekar usaklarnin kaldigi yerlere yerlestirilirmis. Gecen yuzyilin baslarinda bile Istanbulun degisik semtlerinde yasayan insanlari birbirinden ayird etmek mumkunmus. Unlu yazar ve nesli tukenmis rahmetli Istanbul Beyefendisi , Haldun Taner, bir yazisinda soyle demisti;"Ben eskiden kalibina kiyafetine, bakisina, konusma ve dusunce tarzina, el kol hareketine, yuruyusune bakip;su Nisantasli, su Edirnekapili, su Beykozlu, su Anadoluhisarli diye teshisler koyardim. Yuzde seksende tutardi"
Simdi bunlarin hicbiri kalmadi.Aynen Istanbul'un yirmiyi askin icme suyunun kurudugu gibi. Ama herseye ragmen Istanbul gene guzel , gene buyuleyici ve artik bagrinda yasamayan sevenlerini kendini ozletmeye devam ediyor.
Cem Ozmeral
24, Nisan 2003
Columbus, Ohio.
|
